شنبه, ۴ تیر ۱۴۰۱ / قبل از ظهر / | 2022-06-25
تبلیغات
کد خبر: 56649 |
ارسال توسط :
3 بازدید
۰
2
ارسال به دوستان
پ

یکی از جاذبه های دیدنی مشهد که علاقه مندان به تاریخ و گذشتگان را به خود جذب می کند خانه های تاریخی مشهد می باشد. با بررسی و نظاره کردن خانه های تاریخی شهر مشهد از نوع زندگی مردم و سبک معماری آن ها با خبر می شویم و دست آویز مناسبی برای حفظ هویت شهری و فرهنگی ما خواهد بود.

یکی از این خانه های زیبا که به عنوان بخشی از هویت تاریخی شهر مشهد به شمار می رود، خانه امیری مشهد می باشد که ممکن است گاهی آن را با نام خانه امیریه مشهد نیز بشناسند. شهر مشهد شاید در نگاه اول به عنوان یکی از شهرهای مذهبی مهم ایران شناخته شود، اما نباید فراموش کرد که این شهر زیبا مکان تاریخی، تفریگاه ها و… زیادی را درون خود جای داده است. به همین دلیل هر سال شاهد آن هستیم که عده زیادی این شهر را برای مسافرت انتخاب می کنند. خانه های تاریخی متعلق به دوره های مختلف تاریخی در این شهر همواره مورد توجه بازدیدکنندگان قرار گرفته است. یکی از این خانه های زیبا که به عنوان بخشی از هویت تاریخی شهر مشهد به شمار می رود، خانه امیری مشهد می باشد که ممکن است گاهی آن را با نام خانه امیریه مشهد نیز بشناسند.

خانه امیری مشهد کجاست؟

برای دسترسی به خانه امیری مشهد باید به خیابان نواب صفوی در نزدیکی حرم امام رضا بروید. در اطراف این خانه، مکان های تاریخی دیگری هم وجود دارند که همگی آنها در دل سازه ای بزرگ به نام پروژه ضامن قرار گرفته اند. وجود این خانه های تاریخی در دل چنین بنای مدرنی شاید در نگاه اول بینندگان را دلزده کند، ولی در نظر داشته باشید که قطعا این موضوع بهتر از آن خواهد بود که خانه های تاریخی با ارزشی مانند خانه امیری در مشهد را خراب کنند و به جای آن ساختمان های بزرگ بسازند. در ضمن به نظر عده ای دیگر تقابل سنت و مدرنیته در این قسمت مشهد زیبایی خاص خود را دارد و این تضاد می تواند بسیار جالب به نظر برسد. نزدیک بودن این مکان به حرم امام رضا دسترسی به آن را ساده تر کرده است، به صورتی که با ۵ دقیقه پیاده روی از این خانه به حرم خواهید رسید.

منزل امیری از آغاز تا امروز

خیابان شهید نواب صفوی یکی از قدیمی ترین و اصلی ترین خیابان های شهر مشهد است که هنوز با وجود ساخت تعداد زیادی هتل و اقامتگاه، بافت سنتی خود را حفظ کرده است. در این خیابان کوچه های قدیمی­ای وجود دارند که پرسه زدن در آن ها باعث می شود به گذشته سفر کنید و دوباره حال و هوای آن روزها را تجربه نمایید. در کوچه های این خیابان، خانه های قدیمی زیادی وجود دارد که می توان از آن ها دیدن نمود. یکی از این خانه های قدیمی که به دلیل قرار گرفتن در بین ساختمان های بلند از چشم بسیاری از رهگذران دور مانده است خانه تاریخی امیری است. این خانه روزگار زیادی را سپری نموده است و انواع حوادث مختلف را از سر گذرانده است اما هنوز پابرجاست و می توان با اندکی تخیل شکوه روز های پیشینش را در آن تصور کرد.

مرمت و احیا خانه امیری

ساختمان خانه تاریخی امیری برای سالیان دراز بدون سکنه بود و به دلیل وجود اختلافات مختلف بین سازمان های اجرایی، در طول سال های اخیر تلاش زیادی برای مرمت و احیا خانه امیری صورت نگرفته است و قسمت های مختلفی از این خانه ی باارزش دچار خرابی های شدید شده است.

مثلاً بخشی از سقف خانه در حال ریزش است که برای مرمت آن لازم است تمام سقف تخریب شود و مجدداً به روش سنتی و با استفاده از چوب و حصیر بازسازی شود. در حال حاضر رایزنی هایی برای مرمت و احیا خانه امیری در حال انجام شدن است تا علاوه بر ساخت و سازهای اطراف ساختمان، این بنا دچار خرابی بیشتر نشود.

یکی از ایده های مفید برای حفظ منزل امیری پیروی از مکتب بناهای میان افزا است. هتل شاه عباسی نیز در ایران با استفاده از این پلان معماری، مرمت شده است. این مکتب در جهان بسیار رایج است و برای نمونه شهر برلین پس از جنگ جهانی به این روش بازسازی شده است.در مکتب بناهای میان افزا تنها ظاهر ساختمان قدیمی دارای اهمیت است و سعی می شود ظاهر بنا تا جای ممکن حفظ شود، اما در قسمت های دیگر ساختمان تغییرات وسیع قابل انجام است. موزه ی لوور پاریس نیز به همین روش بازسازی شده است. معمارانی که با پیروی از مکتب بناهای میان افزا کارهای مرمتی را انجام می دهند، بیشتر بر اسکلت اصلی ساختمان و دیوارهای بنیادی تمرکز می کنند و سعی دارند نمای کلی خانه سالم باقی بماند.

با توجه به اینکه خانه تاریخی امیری متعلق به یک نهاد خصوصی است و سال هاست که مراحل مرمت آن طول کشیده است، این روش یکی از ایده آل­ترین روش های ممکن برای نگهداری از بنای امیری است. شرکت خصوصی مالک خانه تاریخی امیری قبول کرده است تا این بنا را با هزینه ی شخصی مرمت کند و از آن برای اقدامات تجاری مانند سفره خانه ی سنتی استفاده نماید.

خانه تاریخی امیری

معماری خانه تاریخی امیری

خانه تاریخی امیری از چندین جهت متفاوت از دیگر ساختمان های قدیمی است. مهم ترین وجه تمایز این خانه از دیگر بناهای قدیمی دوره ی قاجاریه، کاشی کاری و آجرکاری های خاص ساختمان است. کاشی کاری های این بنا در زمان قاجار بسیار زیبا و متفاوت بوده اند.ویژگی دیگر متمایز در این خانه، اختلاف سطح بنا با محیط بیرون است که همین موضوع فشار زیادی بر روی دیوارهای خانه امیری وارد کرده است. این فشار متأسفانه موجب شده دیوارهای خانه دارای قوس شود و در خطر خرابی شدید قرار بگیرند.

همچنین در این خانه از نورگیرهای خاص و منحصربه فردی استفاده شده است. متأسفانه امروزه خرابی های متعددی در بخش های مختلف خانه تاریخی امیری به وجود آمده است و این خانه ی زیبا در خطر تخریب قرار گرفته است.

ویژگی متفاوت دیگری که در این بنا مشهود است، وجود سبک های معماری دو دوره ی زمانی مختلف است. این دوره های زمانی در مدل ساخت ظاهر ساختمان دیده می شوند. به همین دلیل با کمی بازسازی این خانه می تواند دو مدل مختلف معماری را به نمایش بگذارد.

خانه تاریخی امیری دارای دو سمت متضاد است و همین ویژگی اصلی ساختمان خانه را تشکیل می دهد. در دو طرف حیاط دو ساختمان مجزا وجود دارد که ویژگی هایی کاملاً متفاوت از یکدیگر دارند. این تضاد از لحظه ی ورود به خانه قابل دیدن است و نشان دهنده ی تفاوت مدل زندگی ساکنان این خانه است که تصور می شود از خانواده ها و پیشینه ی متفاوتی بوده اند.

خانه تاریخی امیری در دو طبقه ساخته شده است. با استفاده از پله هایی که به صورت نیم دایره ساخته شده است می توان از طبقه ی اول به طبقه ی دوم بنا رفت. وقتی وارد طبقه ی دوم ساختمان می شویم، راهرویی در وسط وجود دارد که یک پنجره به بیرون داشته و دو اتاق طبقه ی دوم خانه را از یکدیگر مجزا می کند.

اتاق سمت چپ راهرو مخصوص نشیمن است و سه پنجره دارد که رو به حیاط داخلی خانه باز می شوند و منظره ی زیبایی را می توان از ارتفاع مشاهده نمود. پنجره ی چهارم این اتاق رو به کوچه باز می شود. اتاق سمت راست ازنظر مساحت کوچک تر است و فقط یک پنجره دارد. اما دارای چهار طاقچه ی کوچک بر روی دیوارهاست.

ساختمان خانه امیری

آینه کاری ها و هنرهای سنتی مانند آب نماهای مختلف و کاشی کاری در جاهای مختلفی از خانه تاریخی امیری دیده می شوند. به طورکلی می توان گفت تزئینات مختلفی در قسمت های ساختمان بنا وجود دارد.این تزئینات زیبا در دیواره های داخلی حیاط قابل مشاهده هستند که شامل کاشی هایی با قالب رنگی فیروزه ای، زرد و مشکی هستند که کاشی های زرد و سیاه در وسط قرارگرفته اند و کاشی های فیروزه ای در اطراف آن ها هستند. قالب های کاشی به اشکال مختلفی مانند لوزی، بیضی، مثلث و غیره هستند و در دیوارهای مختلف بنا قرارگرفته اند.همچنین بر سر در ساختمان قاب های لوزی شکلی وجود دارد که سیاه وسفید هستند و نام حضرت علی (ع) بر روی آن ها حفاری شده است. بعضی از قاب های این بنا اشکالی نامنظم دارند که این به زیبایی آن ها افزوده است.نکته ی جالب دیگری که در طراحی این بنا می توان دید این است که تیرهای چوبی نگه دارنده ی ساختمان اصلی بنا با گذشت زمان دچار تخریب شده اند و برای جایگزینی آن ها از چوب های سنتی حصیری استفاده شده است.

متأسفانه خانه تاریخی امیری در کنار یکی از بزرگ ترین پروژه های شهر مشهد قرار گرفته است و به همین دلیل درخطر تخریب قرار دارد. ساخت وسازهای شهری در حال از بین بردن میراث تاریخی شهر هستند. بااین وجود باید توجه کرد که تاریخ کشور دارای ارزش زیادی است و قسمت های مختلف آن متعلق به تمام مردم ایران است.

 خانه امیری

پلان خانه امیری مشهد

معماری خانه امیری مشهد بسیار منحصر به فرد می باشد و شاید به همین دلیل توجه بسیاری از گردشگران را به خود جلب کرده است. گفته می شود در گذشته این خانه محل زندگی دو گروه خاص بوده که از نظر اهمیت با هم تفاوت زیادی داشته اند. دو قسمت جداگانه این خانه که در ضلع شرقی و غربی حیاط قرار دارند از نظر معماری، نورگیری و نورپردازی، تزئینات، ابعاد فضاسازی ها و بخش های مختلف و… با هم متفاوت هستند. این تفاوت نشان دهنده ساخت خانه بر اساس نظام ارباب رعیتی حاکم بر ایران آن زمان است. قطعا در زمان های داستان های مختلفی در بین این دو قسمت و ساکنان آنها در جریان بوده است. در ضمن جالب است بدانید اندازه ساختمان اربابی در این خانه به اندازه ای ست که جلوی عبور نور و رسیدن آن به بخش رعیتها را می گرفته است. به همین دلیل حتی این روزها هم ساختمان اربابی پر نورتر و آفتاب گیر به نظر میرسد. درب ورودی این ساختمان که در ضلع شرقی آن قرار گرفته به یک دالان زیبا میرسد که با دنبال کردن آن بناهایی ساده تر خواهید دید. این بناهای ساده اما زیبا متعلق به خدمتکاران و رعایایی بوده اند که زمانی در این مکان زندگی می کردند. تزئینات این قسمت ها با این که کمتر از سایر بخش های خانه امیری مشهد می باشد؛ اما باز هم با این وجود بسیار ظریف و زیباست. چرا که در زمان های قدیم زیبایی این قسمت روی زیبایی کل ساختمان تاثیر می گذاشته است.

تزئینات خانه امیری مشهد

یکی از ویژگی های بسیار مهم خانه امیری در مقایسه با سایر جاهای دیدنی مشهد تزئینات زیبایی است که در بخش های مختلف این خانه به چشم میخورد. بیشتر این تزئینات شامل کاشی کاری های خوشرنگ و آجرکاری های خلاقانه و زیباست. بسیاری از افرادی که از این مکان بازدید کرده اند عقیده دارند یکی از بخش های بسیار زیبای تزئینات این خانه، تاج آجری است که در بالای قسمت ارباب نشین قرار گرفته است. تزئینات این قسمت در میان تمامی آثار تاریخی به جا مانده از دوران قدیم، از زیبایی خاصی برخوردار است و نمونه مشابه با آن را نمی توانید در جای دیگری پیدا کنید. البته بقیه بخش های خانه تاریخی امیری در مشهد نیز تزیینات هنرمندانه ای دارند. به این صورت که حیاط مرکزی این خانه زیبا درختانی قدیمی و سرسبز را درون خود جای داده و در میان آنها یک حوض آبی رنگ به چشم میخورد. همچنین روی دیوارهای شمالی و جنوبی حیاط برای تزیین از کتیبه ها و کاشی کاری هایی استفاده شده است که بسیار چشم نواز هستند. البته بخش های داخلی ارباب نشین این خانه هم با گچبری های زیبایی تزئین شده اند که دیدن آنها خالی از لطف نخواهد بود.

چرا این خانه را متعلق به اوایل دوران قاجار می دانند؟

هرچند ۶ سال پیش هنگام ثبت این خانه در فهرست آثار ملی گفته شد که این خانه متعلق به اواخر قاجار و اوایل پهلوی است، یکی از کارشناسان به هنگام مرمت این بنا گفته است که : «ما آثاری به دست آوردیم که نشان می دهد این بنا احتمالا مربوط به اوایل قاجاریه است، شواهدی که نشان می دهد کف محوطه را در یک دوره پوشانده و بالا آورده اند… ما با برداشتن کف حیاط شواهدی هم چون تفاوت ابعاد و شکل آجرها، نوع ملات و… به دست آوردیم که بر فرضیه ما مهر تایید می زند.»

آینده ای روشن در انتظار خانه ی امیری است؟

شاید یکی از مزایای موقعیتی این خانه که به نوعی در حفظ و ماندگاری آن اثر داشته است نزدیکی به حرم مطهر رضوی می باشد که به دلیل همین نزدیکی مراکز تجاری زیادی در اطراف آن ساخته شده است و همین مساله موجب افزایش اهمیت این خانه ی تاریخی شده است. گمان ها بر این است که این بنا نیز مانند خانه داوودی به سفره خانه ای سنتی تبدیل شود تا روح این خانه همواره زنده بماند.

خانه امیری مشهد

منبع مطالب : ساعد نیوز

لینک کوتاه خبر:
×
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مجله اینترنتی بیلونه در وب سایت منتشر خواهد شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • لطفا از تایپ فینگلیش بپرهیزید. در غیر اینصورت دیدگاه شما منتشر نخواهد شد.
  • نظرات و تجربیات شما

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

    نظرتان را بیان کنید

    4/1AX4XfWh-pQlytkVxiuowtErVz_LNOCxRsPQucxEwCd7okuzdHYLvedSlFnw